Το νεογέννητο αδελφάκι…

Ο ερχομός ενός δεύτερου παιδιού στην οικογένεια δημιουργεί αναπόφευκτα μια «νέα τάξη πραγμάτων», στην οποία καλούνται να προσαρμοστούν όλα τα μέλη της… συμπεριλαμβάνοντας και το νεαρότερο μέλος της - το πρωτότοκο παιδί της οικογένειας.

Το μωρό που έρχεται στο σπίτι «κλέβει» από το πρωτότοκο την αποκλειστικότητα της φροντίδας των γονέων και προκαλεί ραγδαίες και καταιγιστικές αλλαγές σε ο,τιδήποτε οικείο και γνώριμο για το μικρό παιδί. Ο χρόνος, η αφοσίωση και η αγάπη των γονέων πλέον δεν του «ανήκουν», αντίθετα πρέπει να μάθει να τα μοιράζεται... όπως και τα παιχνίδια και τα αντικείμενα του σπιτιού. Αναμφίβολα λοιπόν, είναι μια ιδιαίτερα στρεσογόνος συνθήκη για το μεγαλύτερο παιδί, που κατακλύζεται από άγχος και συναισθήματα θυμού και ζήλιας... Είναι σημαντικό οι γονείς να γνωρίζουν ότι αυτά τα συναισθήματα είναι απολύτως φυσιολογικά και αναμενόμενα... Πάντα το πρωτότοκο παιδί ζηλεύει και είναι θυμωμένο με το νεογέννητο αδελφάκι του, χωρίς να σημαίνει ότι παράλληλα δεν το αγαπά!

Μπορεί κανείς να αντιληφθεί ότι ένα παιδί ζηλεύει από τις αντιδράσεις και τη συμπεριφορά του. Μεταξύ των πιο συνηθισμένων αντιδράσεων είναι η επιθετικότητα (λεκτική ή σωματική), καθώς και η παλινδρόμηση (το «πισωγύρισμα», δηλαδή, σε προγενέστερα στάδια ανάπτυξης) σε δεξιότητες που ήδη είχε κατακτήσει. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να παρουσιάσει ενούρηση, να αρχίσει να πιπιλά το δάχτυλό του, να ζητά μπιμπερό κ.α.

Επιπλέον, μπορεί να παρουσιάσει συμπεριφορές που δεν τις είχε πριν την έλευση του μωρού στο σπίτι: επίμονο και αναίτιο κλάμα, έντονα ξεσπάσματα οργής, ανυπακοή και αντιδραστικότητα προς τους γονείς, απόσυρση και κλείσιμο στον εαυτό, άρνηση να πάει στο σχολείο κ.α. Για το νεογέννητο αδελφάκι ενδέχεται να επιδεικνύει είτε υπερβολικό ενδιαφέρον και στοργή είτε πλήρη αδιαφορία... είτε να του επιτίθεται σε βαθμό που να κινδυνεύει η σωματική του ακεραιότητα, ιδίως όταν χαλαρώνει η «επιφυλακή» των γονέων. Συχνά επίσης, παρατηρείται αλλαγή της συμπεριφοράς του παιδιού στο σχολείο και επιθετικότητα προς συνομήλικα ή και μικρότερα παιδιά.

Γενεσιουργός αιτία όλων των παραπάνω αντιδράσεων είναι η ανάγκη των παιδιών να προκαλέσουν την προσοχή των ενηλίκων. Είναι σημαντικό λοιπόν οι γονείς:

  • Να προετοιμάζουν το πρωτότοκο παιδί για τις αλλαγές που θα ακολουθήσουν, με αναλυτικές λεπτομέρειες και την υπενθύμιση ότι ο χρόνος της μαμάς θα είναι πλέον μοιρασμένος, αλλά όχι και η αγάπη της…
  • Να εξηγήσουν στο παιδί ότι η ζήλια είναι φυσιολογική και ο θυμός αναμενόμενος…
  • Να το προτρέπουν να εκφράζει ελεύθερα τα συναισθήματά του, χωρίς ενοχές και χωρίς το φόβο της τιμωρίας…
  • Να συμβουλεύονται έναν ειδικό όταν οι προσπάθειές τους για εξομάλυνση της κατάστασης αποτυγχάνουν, προκειμένου να τους βοηθήσει στη δημιουργία μιας υγιούς «νέας τάξης πραγμάτων» για όλα τα μέλη της οικογένειας.